تبلیغات
بیامه علیا - تنبور
بیامه علیا
ایرانی اباد و ازاد
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


این وبلاگ برای ابادانی وشناساندن بیشتر منطقه گوران وبخش گهواره همچنین وبلاگی اجتماییست که نظرات شخصی بنده را جهت فرهنگ سازی وتعالی وپیشرفت هرچه بیشترمنطقه منتشر میکند ..-این وبلاگ قوانین جمهوری اسلامی را پذیرفته است ودر چارچوب قوانین فعالیت میکند وبدور از مسایل سیاسی مذهبی و قومی به مشکلات وفرهنگ غنی منطقه در چارچوب قانون میپردازد.وبلاگ بیامه هیچگونه جهت گیری به نفع هیچ قومیت مذهب گرایش ویا شخصیت خاصی ندارد وکاملا مستقل عمل میکند.

مدیر وبلاگ :وحید مروتی بیامه
مطالب اخیر
نظرسنجی
مقطع تحصیلی شما؟







سه تار

گذری بر تاریخچه تنبور، ساز مقدس عرفانی ایران زمین


در ایران تعداد کمی از سازها را می
توان برشمرد که جنبهای اساطیری دارند یا مقدس و مورد احترام شمرده میشوند و سمبلهایی را هنوز با خود حمل میکنند . تمبیره نوبان (هرمزگان)، بوق (بوشهر)، دهل رحمانی (هرمزگان و بلوچستان) و تنبور کرمانشاهان از جمله این سازها هستند. تنبور را سمبل کلام حق میدانند و حرمت آن بدان پایه است که در میان یارسان به ندای الحق معروف است. تقدس این ساز البته مربوط به شکل یا جنس مواد به کار رفته در ساختمان آن نیست، بلکه به خاطر ارزش معنوی آن است. این ساز در گوران و کرند «تمیُره»، در صحنه به «تمیَره» در میان لکهای لرستان و کرمانشاهان به تمور معروف است و در اشعار سید یعقوب ماهیدشتی گاه به صورت تمور آمده است.
حوزه رواج تنبور در کرمانشاهان، دو کانون اصلی گوران و صحنه است.تنبور ساز مقدس عرفانی از قدیمی
ترین سازهای ایرانی است و هزاره‎‎های عمر خود را پشت سر گذاشته. قلندری تکیده و لاغر و همیشه مسافر که نقش اندامش را بر سنگهای شش هزار سال پیش در شوش خوزستان و تپههای کیوان و بنییونس در اطراف شهر موصل پیدا کرده اند.
از مقامات و نغمه
هایی که در آن زمانها با این ساز نواخته شده اطلاع دقیق و مستندی در دست نیست، ولی میتوان ادعا کرد شاید مقامات کلام یارسان نزدیکترین نواها به آن نغمات باشد زیرا مقامات یاد شده و همچنین ساز تنبور بیش از هزار سال است که با احترام و تقدس و امانتداری توسط مردم یارسان حفظ شده است و امروز در مهد اصلی تنبور (منطقه گوران) هنوز نواهایی به گوش می‎‎رسد که بوی فرهنگ و تمدن کهنسال این مرز و بوم از آن به مشام جهان میرسد.
کاسه طنینی تنبور در گذشته یکپارچه بوده، اما امروزه هم کاسه
های یکپارچه و هم ترکهای دیده میشوند. تنبورهای گوران غالباً دارای کاسه یکپارچهاند و در صحنه بیشتر کاسهها ترکهای ساخته میشوند. کاسههای ترکه‎‎ای قدمت زیادی ندارند و حداکثر عمر آنها حدود 120 تا 130 سال است.
تنبور دارای 14 دستان یا پرده است و به شکل سنتی دارای دو وتر است، اما امروزه اغلب سه
وتر بسته میشود. نوازندگان قدیمی در گوران هنوز به دو وتر وفادار مانده‎‎اند. تنبورهای قدیمی در گوران و صحنه نیز دارای دو وتر بودهاند.
فارابی نیز در رساله موسیقی کبیر می
گوید: «تنبور را بعضی با دو وتر و بعضی با سه وتر مینوازند.»
کوک تنبور به دو صورت می
باشد: فاصله چهارم و فاصله پنجم.
دستان (پرده) بندی نیز مانند اغلب سازهای شرقی از قانون عامی تبعیت می
کند که عبارت است از: عدم اعتدال، تحرک و سیال بودن فواصل.
مقام
های تنبور کلاً به سه دسته تقسیم میشوند:
الف: مقام
حقانی (کلام): مقامها و آهنگهایی مستند که به کلام معروفاند و نه از جنبه کمی بلکه از جنبه کیفی، بخش بسیار مهمی از موسیقی این منطقهاند. حرمت و قداست تنبور نیز مربوط به همین مقامهاست و تنبور در دورههای مختلف غالباً با این مقامها شناخته میشده است.
این مقام
ها فقط توسط تنبور و آواز اجرا میشوند. هر کلام، شعر یا متنی ویژه دارد که سروده یا منسوب به یکی از بزرگان خاندانهای حقیقت است. متنها عموماً منظوم و هجایی و عمدتاً از کتاب نامه سرانجام و سایر کتب یارسان هستند. متنها بیشتر به لهجه اورافی هستند. کلامهای اصلی، دوره نسبتاً معینی را که شامل حدود 72 کلام است دربرمیگیرند و به کلامهای «پردیوری» معروفاند.
ب: مقام
های مجلسی (باستانی): در این بخش حدود 14 تا 20 مقام شاخصتر است. اسامی و محتوای این مقامها به روایت موسیقیدانان مختلف اغلب متفاوت هستند. تنبور مهمترین ساز اجرا کننده این مقامهاست، ولی برخی از آنها با سازهای دیگری چون سرنا، دهل، دوزله، شمشال و نرمهنای نیز اجرا میشوند.
تنبورنوازان گاه به این بخش از مقام
ها، مقامهای غیر یاری (در مقابل مقامهای یاری)، مقام غیرکلام (در مقابل مقامهای کلام) و مقامهای غیر حقانی (در مقابل مقامهای حقانی) نیز میگویند. تعدادی از این مقامها دارای متر آزاد هستند مانند: (ساروخانی، قهتار، گل و دره و ... ) و تعدادی نیز متر مشخص دارند مانند: (جنگه را، جلوشاهی، بایهبایه، خان امیری و ... ). برخی سازی هستند (خان امیری، جلوشاهی، جنگه را و ... ) و برخی آوازی اندک با تنبور همراهی میشوند (قهتار، سحری و ...).
عناوین هر کدام از مقام
ها مصادیق خاصی دارند، برخی تداعی کننده موضوعی، واقعهای یا موقع معینی هستند (سحری، جنگه را، سوارسوار، گل و دره و ... ) و برخی منسوب به اشخاص معینی (خان امیری، ساروخانی و ...)
ج: مقام
های مجازی: که گاه عنوان گورانی نیز بدان‎‎ها اطلاق میشود. قدمت آنها خیلی کمتر از دو نوع فوق میباشد که تمام ترانهها و تضنیفهای کردی در این بخش قرار دارند.
تنبور، ساز رمز و راز، ساز و راز و نیاز و ساز حماسه و پهلوانی است. به قول حضرت مولانا سازی است که در «آواز مهش» صدای کسی نهفته است که خستگان دنیای مادی را به سوی روشنایی و عشق فرا می
خواند. تنبور، سازی است که نوای رمز گونهاش یار همدل را از غیر یار باز میشناسد و بالاخره تنبور، سازی است که رستم پهلوان ملی و کسی که به قول خودش و حکیمابوالقاسم فردوسی، آزاد زاده شده و فقط بنده آفریننده بود با آن راز و نیاز میکرد و با آواز «سرته رز» و «ته رز» در خوان چهارم (هفت خوان) از بیمهریهای دنیا عقده گشوده و بر سر غم و تنهایی و بیمهری فریاد و نهیب میزند. تنبور، یک موسیقی مستقل و زبان گویای یک تمدن کهن بشری است. لذا لازم است با این فرزانه روزگاران با احترام و اخلاص و احتیاط روبهرو شود و نکته پایان اینکه حفظ این ساز و مقاماتش قبل از همه به عهده ایرانیان است که برای فرهنگ و تمدن کهن خود دل میسوزانند و قصد مبادله آن را با فرهنگ دیگری ندارند.

 





نوع مطلب : آداب ورسوم، تاریخچه ومشاهیر، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
شنبه 19 فروردین 1391
پنجشنبه 7 شهریور 1392 04:49 ب.ظ
به نام هورمزد پاک . با درود و خسته نباشی . نوشتار بسیار زیبای شما را در ستایش ساز سپند و اهورایی تنبور خواندم و بسیار خرسند شدم . بهترین ها را از درگاه هورمزد پاک برایتان آرزو دارم . گویش شما با گویش ما بسیار نزدیک است . دگرگونی هایی هم دارد اما کم . به هر روی از آشنایی با شما خوشبختم . ژر سایه گورای آسمان بوین ...
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی